เหมา ธีรวุฒิ
โลโก้ต้องรอด

URBAN RESILIENCE TOOLSเครื่องมือเอาตัวรอดของคนเชียงใหม่

ฝุ่นมาทุกหน้าแล้ง น้ำมาทุกหน้าฝน ระหว่างที่รอการแก้ที่ต้นทาง เราทำของให้คนเมืองรอดไปก่อน

ห้องปลอดฝุ่นติดตั้งที่บ้านชาวบ้าน
กล่อง TR 01
มุ้งสู้ฝุ่นติดผนังบ้าน
น้ำท่วมหน้าบ้าน
แผงกั้นน้ำท่วม
หลักคิด

ต้นทางต้องแก้แต่วันนี้คนต้องรอดก่อน

เหมาแบกกล่องมุ้งสู้ฝุ่น

ผมทราบดีว่าปัญหาพวกนี้ต้องแก้ที่ต้นทาง ฝุ่นมาจากการเผา ถ้าจะให้จบจริงต้องลดการเผา ส่งเสริมการเกษตรทดแทน พืชหมุนเวียน ส่วนน้ำป่าน้ำท่วมก็ต้องปลูกป่า ฟื้นต้นน้ำ แล้วยังมีภาวะโลกรวนที่ทำให้ทุกอย่างแรงขึ้นทุกปี

เรื่องพวกนี้ใหญ่เกินกว่าเทศบาลจะทำได้ลำพัง แต่ผมจะช่วยผลักดันเต็มที่ ในทุกเวทีที่ไปถึง

แต่ระหว่างที่รอต้นทางแก้ เราในฐานะคนที่ยังต้องกิน ต้องนอน ต้องส่งลูกไปโรงเรียน ต้องเปิดร้านทุกวัน จำเป็นต้องรอดไปก่อน

ระหว่างที่ช่วยกันแก้ที่ต้นทาง
ปลายทางอย่างเมืองเชียงใหม่จะ..ต้องรอด

ต้องรอดเลยเป็นโปรเจกต์ที่ออกแบบเครื่องมือรับมือกับภัยธรรมชาติที่คนเมืองเชียงใหม่ต้องเจอ ทำเองที่ Playground ด้วยของที่หาซื้อได้ในเมือง ราคาที่ชาวบ้านจับต้องได้ และประกอบเองได้

กล่อง TR 01

ปัญหาที่เมืองนี้เจอซ้ำทุกปี

นาฬิกานับถอยหลังสู่ฤดูฝุ่น

ฝุ่น PM2.5

หน้าแล้ง ทุกปี

ค่าฝุ่นในบ้านขึ้นไปถึงระดับอันตรายได้ทั้งที่ปิดประตูหน้าต่างหมดแล้ว คนที่เจอหนักสุดคือเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และคนที่ไม่มีเงินซื้อเครื่องฟอก

น้ำท่วมหน้าบ้าน

น้ำท่วม น้ำท่วมขัง

หน้าฝน ทุกปี

ฝนตกหนักสองสามชั่วโมงน้ำก็ขังแล้ว ไม่ต้องรอน้ำปิงล้น หลายซอยในเขตเทศบาลท่วมซ้ำที่เดิมทุกปี และชาวบ้านรู้ดีกว่าใครว่าจุดไหนท่อตัน

เครื่องมือ

ของที่ทำออกมาแล้ว

ทุกชิ้นเริ่มจากปัญหาที่ผมเจอเองที่บ้าน แล้วค่อยขยายไปให้คนอื่น

เครื่องมือ · ห้องปลอดฝุ่น

ห้องปลอดฝุ่นชุมชน POSITIVE PRESSURE ROOM

ชุดพัดลมไส้กรองติดหน้าต่าง
คลิป 7 วิ
เหมาถือสว่านเจาะผนัง

หลักการทางวิทยาศาสตร์ที่มีงานวิจัยรองรับ เติมอากาศสะอาดที่ผ่านไส้กรอง HEPA เข้าไปในห้องปิดมิดชิด จนความดันในห้องสูงกว่าข้างนอก ฝุ่นก็เข้ามาไม่ได้ ห้องจะเล็กหรือใหญ่ก็ใช้หลักเดียวกัน

เราเริ่มจากทดลองที่ Playground วัดค่าได้จริงว่าข้างในต่ำกว่าข้างนอกหลายเท่า แล้วค่อยไปติดให้บ้านจริง โรงเรียน ศาลาวัด ที่ทำการชุมชน ฯลฯ กระจายไป เพื่อให้แต่ละที่เป็นห้องปลอดฝุ่นชุมชน ให้คนที่บ้านไม่มีห้องปิดได้มีที่หลบฝุ่นใกล้บ้าน หน้าฝุ่นที่ผ่านมาเราจัดทำห้องปลอดฝุ่นชุมชนมาแล้วเกือบ 20 ที่ ทั่วเมืองเชียงใหม่

ใช้งานจริงแล้ว
ติดที่โรงเรียน
ติดผนังบ้าน
บ้านสองชั้น
ป้ายห้องปลอดฝุ่นชุมชน
ส่งมอบห้องปลอดฝุ่นชุมชน
คลิป 15 วิ
เครื่องมือ · มุ้งสู้ฝุ่น

มุ้งสู้ฝุ่น DIY ประกอบง่าย ใช้งานได้จริง

ไม่ใช่ทุกคนจะมีห้องมิดชิดอยู่อาศัย หลายคนนอนในที่โล่ง เช่น ใต้ถุนบ้าน ชานบ้าน ไม่มีห้องนอน เราศึกษางานวิจัยจากคณะวิศวะฯ มช. แล้วทดลองจนรู้ว่า มุ้งที่บ้านมีอยู่แล้ว เราแค่เพิ่มพัดลมอัดอากาศ ไส้กรอง HEPA และท่อลม ต่อเข้าไปในมุ้ง กลางคืนที่ฝุ่นหนักที่สุด คนในมุ้งก็ได้หายใจอากาศที่กรองแล้ว ถึงแม้จะไม่ดีเท่าห้องปลอดฝุ่น POSITIVE PRESSURE ROOM แต่อย่างน้อยก็ ดีกว่าไม่มีมากๆ และดีกว่าเปิดเครื่องฟอกในที่โล่งๆ

หน้าฝุ่นที่แล้ว เราจัดเป็นเซ็ทกล่อง DIY หนึ่งกล่องมีครบ ไส้กรอง พัดลม ท่อ เข็มขัดรัด ฐานอะคริลิก และมุ้ง เปิดกล่องแล้วประกอบเองได้ตามคลิป ทีมอาสาช่วยกันแพ็กที่ Playground แล้วจัดส่งให้พรรคประชาชนนำไปส่งมอบผ่านตัวแทนของพรรค เช่น สส. ทั่วภาคเหนือ จำนวน 100 ชุด

ส่งมอบแล้ว
เหมากับกองกล่องมุ้งสู้ฝุ่น
ฉลากกล่อง
กระบะขนกล่อง
ทีมอาสาแพ็กกล่อง
แพ็กของใน Playground
กล่องรอส่ง
กระบะเต็มคัน
เครื่องมือ · กล่อง TR

กล่อง TR (ย่อมาจาก Tong Rod 5555+) ต่อยอด ด้วยตัวควบคุมห้องปลอดฝุ่น ออกแบบและพิมพ์เอง

กล่อง TR 01

ห้องปลอดฝุ่นจะดีแค่ไหนก็ต้องรู้ว่าข้างในค่าเท่าไหร่ กล่อง TR คือกล่องเล็ก ๆ ที่เราเขียนโปรแกรมเอง พิมพ์กล่องเอง มีเซนเซอร์วัด PM2.5 ในห้อง อุปกรณ์ชุดควบคุมเครื่องฟอกอากาศ ติดตั้งในห้องปลอดฝุ่น สั่งได้ให้เปิดตอนอากาศแย่แล้วปิดเมื่อค่าpmลดลงจนเป็นที่น่าพอใจ เหมาะกับคนขี้เกียจมอนิเตอร์ว่าควรเปิดเครื่องฟอกเมื่อไหร่ดี เราก็แค่ตั้งไว้ว่าเกิน60ให้พัดลมเปิดเลย และต่ำกว่า10ก็ค่อยปิด (หรือเท่าไหร่ก็ได้ตามใจ) ทีนี้ เราก็จะอยู่ในห้องที่ค่าฝุ่นไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพทั้งปี เนี่ยแหละ เทคโนโลยีง่ายๆ ที่ตอบโจทย์เมืองเชียงใหม่

ชุดหนึ่งมีกล่อง TR อะแดปเตอร์ และตัวสั่งพัดลม ใส่ถุงเดียวส่งได้เลย

ทดลองใช้งานจริงแล้ว
กล่อง TR 02 ค่า 41
คลิป 17 วิ
ชุดกล่อง TR ในถุง
เครื่องมือ · แผงกั้นน้ำท่วม

แผงกั้นน้ำท่วม DIY กำลังทดลอง

ยืนบนแผงกั้นน้ำ
แผงกั้นน้ำเสียบประตูรั้ว
น้ำท่วมหน้าบ้าน

หน้าฝนปีที่แล้วน้ำเข้าบ้านผมเอง กระสอบทรายทั้งหนัก ทั้งรั่ว ทั้งเก็บไม่ได้ เลยลองนำแผง ISOWALL มาตัดให้ได้ขนาดที่ต้องการ แล้วแปะติดกับเสาประตูบ้าน ถอดเข้าออกด้วยน็อตขนาดM10 เจาะสี่มุมเข้าที่ขอบประตูเหล็ก ยึดด้วยรีเว็ทนัท น้ำมาก็ติด-น้ำลดก็ถอดเก็บ คนเดียวยกได้สบายๆ

ตอนนี้ติดทดลองที่ประตูรั้วบ้านจริงแล้ว รอฝนรอบหน้ามาพิสูจน์เรื่องน้ำซึมตรงรอยต่อกับพื้น ซึ่งวางแผนว่าเราสามารถยาแนวด้วยอะคริลิคใสได้อยู่แล้ว และพร้อมที่จะเริ่มเฟสถัดไปด้วยการขยายสเกลไปติดตั้งตามที่ต่างๆในเมืองเชียงใหม่ที่ร้องขอ อาจจะมีค่าใช้จ่ายค่าของเล็กน้อย หรือ มีผู้ใหญ่ใจดีสนับสนุน 🥺

ทดลองอยู่
แผงกั้นน้ำมุมข้าง
แผงกับเสาในโรงช่าง
แผงหนึ่งชิ้น
ชิ้นส่วนแผง
โลโก้ รอระบาย project

โครงการ "รอระบาย" Rorabye Project

ชุมชนวัดเกตและสันป่าข่อย · ตุลาคม 2568

เวทีชุมชนที่ศาลาวัดเกตการาม
โพสต์อิทบนแผนที่
แผนที่ชุมชนกับโพสต์อิท

น้ำท่วมขังแก้ไม่ได้ด้วยการแค่นั่งดูแผนที่ในสำนักงาน จริงๆแล้ว คนที่รู้ว่าท่อไหนตัน ซอยไหนท่วมก่อน คือคนที่อยู่ตรงนั้นทุกวัน "รอระบาย" เลยเริ่มจากการไปฟัง

เราเอาภาพถ่ายดาวเทียมของชุมชนขยายใหญ่เท่าตัวคน ตั้งกลางศาลาวัดเกตการาม ชาวบ้าน 50 กว่าคนเดินมาแปะโพสต์อิทจุดที่บ้านตัวเองเดือดร้อน จบวันเดียวได้แผนที่ความเดือดร้อนที่ไม่มีหน่วยงานไหนมี หรือAIยี่ห้อไหนก็วิเคราะห์ให้ไม่ได้ แถมเรายังได้รายชื่อคนที่อยากเป็น "อาสาสมัครรอระบาย" ในซอยของตัวเอง

ถ้าได้ทำจนจบ หน้าตามันจะเป็นแบบนี้

อาสาสมัคร 30 คนในชุมชน ถูกอบรมให้เป็นนักสำรวจน้ำ เดินเป็นคู่คุยทีละบ้าน รู้ว่าท่อไหนตัน ลำเหมืองไหนตื้น แล้วรายงานเข้า LINE กลางได้ทันทีที่ฝนตก ข้อมูลจากชาวบ้านขึ้นเป็นแผนที่น้ำท่วมของชุมชนแบบรายวัน ที่เทศบาลเปิดดูได้ว่าต้องไปขุดลอกตรงไหนก่อน

จากนั้นชาวบ้านกับช่างและนักประดิษฐ์ออกแบบอุปกรณ์เตือนระดับน้ำต้นทุนต่ำด้วยกัน ติดตั้งจริง 8 ถึง 10 จุดเสี่ยง น้ำขึ้นถึงขีดไฟก็ติด แจ้งเข้ากลุ่ม LINE ชุมชน ชาวบ้านรู้ก่อนน้ำเข้าบ้านเป็นชั่วโมง ยกของทัน

และพอจบ 5 เดือน ชุมชนดูแลระบบนี้ต่อเองได้ โดยไม่ต้องรอใคร เป็นต้นแบบที่ยกไปใช้กับชุมชนอื่นในเมืองได้เลย

แต่โปรเจกต์หยุดที่เดือนแรก

งบมีแค่เดือนเดียว ส่วนที่เหลือทั้งหมดจึงยังอยู่บนกระดาษ

แผนที่ความเดือดร้อนที่ชาวบ้านช่วยกันทำวันนั้นยังอยู่ รายชื่ออาสาสมัครยังอยู่ วิธีคิดก็ยังอยู่ ให้ชุมชนเป็นเจ้าของกระบวนการ และข้อมูลจากวันนั้นคือจุดตั้งต้นของเครื่องมือน้ำท่วมทุกชิ้นที่กำลังทำ

รอทุนสนับสนุน
เหมาพูดหน้าแผนที่
ชาวบ้านแปะโพสต์อิท
ทีมงานดูแผนที่
ชี้จุดบนแผนที่

บ้านคุณก็ต้องรอด

ของทุกชิ้นในหน้านี้ไม่ได้มีไว้โชว์ มันมีไว้ใช้ ถ้าบ้านคุณ ร้านคุณ ชุมชนคุณอยากทดลอง หรือสนใจร่วมเป็นผู้พัฒนา ร่วมลงทุนในวิสาหกิจเพื่อสังคม สามารถทักมาคุยได้เลยครับ

สนใจทักมาคุย